Güzelliğin ve Gücün Simgesi: “Uzun Kafalar”

1

Kültürün mimarı olan insan, vücudunun neredeyse her bölgesinde (diş, ayak, boyun, kaş, kafatası), farklı amaçlar uğruna çeşitli uygulamalarda bulunmuştur. Bilinçli şekilde yapılan bu uygulamalar, her kültürde kendine has şekliyle karşımıza çıkar. Burun ve kulak deldirmek, dövme yaptırmak, diş, dudak ve kulakların şeklini değiştirmek gibi alışılmış pratiklerin yanında; boynu inceltmek için halka takmak, çekici göründüğü düşüncesiyle ayak küçültmek, kafatasını uzatmak gibi alışılmışın dışında pratiklere de rastlanır. Birbirinden ilginç olan ve farklı amaçlarla yapılan bu uygulamalardan, insanı hayrete düşüren kafatası deformasyonuna göz atalım. Bir insan kafatasını nasıl ve hangi amaçla uzatır?

Arkeoloji çalışmaları sırasında yapılan kazılarda arkaya doğru uzayan silindirik kafataslarıyla ilk defa karşılaşılması, kafataslarının uzaylılara ait olduğu söylentilerine sebep olmuş. Araştırmalar neticesinde buluntuların, insanlar tarafından farklı amaçlarla yapılan uygulamaların bir sonucu olduğu anlaşılmış. Anormal bir büyümenin yanı sıra, bilinçli bir şekilde yapılan kafa şeklinin değişimi veya kafatası deformasyonu, dünyanın birçok yerinde görülen kökleri eskilere dayanan ve günümüzde yapımı devam eden bir uygulamadır. Kafatasları bez, tahta ve değişik başlıklarla kalıba alınarak yeni bir forma kavuşturulur. Dikkat ve özen isteyen bu uygulamanın, iyi bir sonuç vermesi için kafatasının yumuşak, henüz olgunlaşmadığı bebeklik dönemi tercih edilir. Bez ve tahta yardımıyla sıkıca sarılan kafanın arka kısmı zamanla yukarı doğru uzar ve silindirik bir şekil alır. İşlemin doğru yapılmaması, bezin fazla sıkılması veya başlığın ölçülerinin uyumsuz olması, beraberinde bazı sorunları da getirir.

Kafatasını uzatmanın amacı, sembol ettiği anlam, kültürel farklılıklar gösterir. Uzun kafatası modeli; bilgeliğin sembolü, statü, aidiyet ve savaşçı sembolü, gruplar arası güç sembolü olmasının yanı sıra, güzellik ve zekâyı arttıracağı inancıyla da başvurulmuş kültürel bir deformasyon yöntemidir.  Uygulamanın görüldüğü kültürler: Maya ve İnka, Afrika, Kongo yerlileri, Avustralya, Mısır, Hindistan, Kuzey Amerika yerlileri,  Patagonya, Şili, Peru, Malaya Takımadaları, Bolivya, Malta, Japonya…

Ayak küçültmekten kafa uzatmaya, diş kırmaktan, yamultmaktan boyun uzatmaya kadar yapılan ve tuhaf duygular yaratan nice uygulama özellikle güzel, estetik görünme amacı taşır. Parçası olduğunuz kültürün etkisindeyken ’Asla yapmam.’’ diyeceğiniz, size cazip gelmeyecek kadar ‘saçma’ olan bu uygulamalar ait olduğu kültürün vazgeçilmez unsurlarıdır. Neye göre ve kime göre güzel olduğumuz, üzerinde düşünülecek ve sayfalarca yazılabilecek kadar geniş bir konu. İdeal olan bir güzellik algısı var ve bu algı, topluma, zamana ve mekâna bağlı olarak sürekli bir değişim hâlindedir. Zamanla, toplumda belli bir güzellik algısı yer edinir. Garip gelse de bazen ince ve zayıf bir vücut, bazen de yağlı ve iri bir vücut güzellik ölçütü olabilir. Aynı şekilde düz ve beyaz dişler yerine yamuk ve sarı dişler, uzun ve ince bacaklar yerine kısa dolgun bacaklar güzel sayılabilir. Güzellik ölçütleri her ne kadar farklılık gösterse de aynı amaç etrafında birleşir. Güzel görünmek, iyi hissetmek, bazı duyguları harekete geçirmek… Ve sanırım bu amaçlar uğruna yapacaklarımızın bir sınırı da yok.

Hasret Gökçen

Kaynakça:

– Aydın, S. İ.Ü  Fiziki Antropoloji Bölümü Seminer Metni ’’ Neolitikten Günümüze Eski Anadolu Toplumlarında Görülen Kemik Travmaları’’ (http://www.academia.edu/7353796/Neolitikten_Günümüze_Eski_Anadolu_Toplumlarında_Görülen_Kemik_Travmaları)
– Akkayan, Kırımlı. Bedenin kültürel Gerekçelerle Sakatlanması, Kültür ve Ergenlik Lisans Ders Notları, İÜ Antropoloji Bölümü
– Saran, N. 1993. Antropoloji. İstanbul: İnkılap Kitapevi.
– Kottak, C. 2008. Antropoloji ‘İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış’. Ankara: Ütopya Yay.
http://dergipark.gov.tr/download/article-file/90392
http://arkeofili.com/45-000-yildir-suren-kafatasi-sekillendirme-uygulamasi/

1 YORUM

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin